Bayram Ali Akyüz

  Demokrasinin karşı karşıya olduğu en büyük tehlike, hükümetlerin seçim kaybetmesi değildir. Asıl tehlike, insanların kim kazanırsa kazansın hayatlarının düzelmeyeceğine inanmaya başlamasıdır. Seçimler, vatandaşlara kendilerini hayal kırıklığına uğratan yöneticileri değiştirme gücü verir. Bu, demokrasinin en önemli özelliklerinden biridir. Ancak hükümetler değiştiği hâlde aynı sorunlar devam ediyorsa insanlar yalnızca yöneticilerini değil, siyasetin gerçekten bir şeyleri değiştirip değiştiremeyeceğini de sorgulamaya başlar. İngiltere’de çalışan bir genç, bir gün ev sahibi olup olamayacağını düşünüyor. Türkiye’de bir emekli, kirayı ödedikten sonra elinde ne kadar para kalacağını hesaplıyor. Güney Afrika’da bir genç, uzun yıllardır yüksek seyreden işsizlik karşısında iş arıyor. Bu ülkelerin tarihleri farklı. Ancak insanların beklentileri büyük ölçüde aynı: Geçinebilecekleri bir gelir, adil muamele, güvenilir kamu hizmetleri ve geleceğe güvenle bakabilmek. 2024 seçimleri siyasi denge...

“Bizi asıl kahreden, maskesi düşen adamın hiçbir şey olmamış gibi aynı maskeyi yeniden takıp aramızda dolaşması!” Ayarsızız bu günlerde, hem de çok ayarsız! Herkese, her söze, her gülen yüze tahammülümüz kalmadı. Hele iyi insan rolü oynayıp işine gelince başka türlü davrananlara hiç! İnsan tanıdıkça şaşırıyorum. Bazıları nasıl bu kadar rahat davranabiliyor, anlamıyorum. Dün ağzına geleni söylediği adamla bugün kol kola geziyor. Üstelik kendisine eski sözlerini hatırlatınca bir de bozuluyor. Fikrini değiştirirsin, eyvallah. Yanıldığını anlarsın, ona da eyvallah. Ama değişen fikrin değil de menfaatinse bunu da dürüstçe söyle. Çevremizde birine yardım ettiğini kimseye anlatmayan, zor gününde arayıp soran, elinden gelmediğinde de açıkça söyleyen insanlar var. Onlarla bir derdimiz yok. Ben başkalarını merak ediyorum. Bu kadar maskeyi nerede saklıyorlar yahu? Evde ayrı bir dolapları mı var? Arabalarının bagajında mı taşıyorlar? Sabah evden çıkarken çantalarına birkaç tane birden mi koyuyorla...

  Bir siyasetçi hakkında taciz iddiası ortaya çıkıyor. Kimileri hemen hesap sorulmasını istiyor, kimileri önce suçlanan kişinin hangi siyasi tarafta olduğuna bakıyor. Birkaç gün sonra başka bir skandal patlıyor. Öncekini unutuyoruz. Türkiye'de siyasetçiler hakkında gündeme gelen taciz ve yolsuzluk iddiaları, dünyanın başka yerlerinde ortaya çıkan istismar dosyaları, savaşlar, cinayetler… İnsan bütün bunları takip ettikçe ister istemez düşünüyor: Ömrümüzün en kötü zamanlarını mı yaşıyoruz? Beni olayların kendisi kadar, insanların bunlar karşısındaki davranışları da düşündürüyor. Bir siyasetçinin adı ciddi bir suçlamaya karıştığında önce iddianın ne olduğunu değil, kişinin hangi partiden olduğunu merak ediyoruz. Bizim desteklediğimiz taraftansa masumiyet karinesini hatırlıyoruz. Karşı taraftansa mahkeme kararını beklemeye pek gerek duymuyoruz. Oysa suçlamanın ağırlığı, kişinin siyasi kimliğine göre değişmez. İddianın araştırılması da suçlanan kişinin haklarının korunması da aynı dere...

Bundan 25 yıl önce, Türkiye’de başörtüsü yasağına karşı mücadele eden insanların, bir gün başka bir ülkedeki başörtüsü yasakçılarına ses çıkaramayacağı kimin aklına gelirdi? Bugün susanlar, o günlerde böyle bir manzarayı rüyalarında görseler kâbus derlerdi. İnsan zamanla değişir. Fikirleri, dostları, siyasi tercihleri farklılaşır. Yıllarca doğru bildiklerinin yanlış, yanlış dediklerinin de doğru olduğunu anlayabilir. Bunda şaşılacak bir şey yok. Ama bugün yaşadıklarımıza fikir değişimi demek mümkün değil. Kahredici bir suskunluk bu. İnsanı patlatırcasına bir susmak! Yöneticisi, siyasetçisi, sivil toplumcusu... Bunun adına değişim demek hafif kalıyor. Buna olsa olsa evrim teorisi denir. Üstelik Darwin görse kendi teorisini yeniden yazardı! Nasıl bir ilişki kurulmuş ki herkes susuyor? Azerbaycan’da başörtülü öğrencilerin ve öğretmenlerin okullarda karşılaştığı kısıtlamalar gündeme geldi. Bakü yönetimi, laiklik ve iç işlerine müdahale edildiği gerekçesine sığındı. Ardından, aralarında gaz...

Türkiye’de yıllarca yaşayan, çalışan, vergisini ödeyen ve Türkçe öğrenen bir yabancı, vatandaş olmak istediğinde beş yıllık ikamet şartıyla karşılaşıyor. Ülkeye yeni gelen varlıklı biri ise yatırım yaparak aynı vatandaşlığa daha kısa yoldan başvurabiliyor. Peki, birinden yıllarını, diğerinden neden parasını istiyoruz? Vatandaşlık yalnızca pasaport taşımak değildir. Seçimlerde oy kullanmayı, ülkede yaşama hakkını ve devletle karşılıklı sorumlulukları da kapsar. Bu yüzden vatandaşlığın hangi şartlarla verildiği hepimizi ilgilendirir. Vatandaşlıkta iki ayrı kapı 5901 sayılı Kanun’a göre genel yoldan vatandaşlık almak isteyen bir yabancıdan beş yıllık kesintisiz ikamet, yeterli Türkçe bilgisi, Türkiye’ye yerleşme niyeti, geçimini sağlayabilme ve güvenlik şartları isteniyor. Bütün şartları karşılaması bile vatandaşlığı kazanacağını garanti etmiyor. Yatırımcıya ise başka bir yol açılıyor. En az 400 bin dolarlık uygun taşınmazı üç yıl satmamak şartıyla satın alan yabancı vatandaşlığa başvurab...

  Türkiye’de kamu harcamaları, siyasi etik ve yolsuzluk iddiaları neden olayın içeriğinden çok ilgili yöneticinin partisine göre tartışılıyor? İktidarın, muhalefetin, medyanın ve seçmenin bu tutumdaki sorumluluğu ne? Bir belediyenin harcaması tartışıldığında ilk sorulması gereken, belediyeyi hangi partinin yönettiği değil, paranın nasıl ve ne için kullanıldığıdır. Türkiye’de ise tartışma çoğu zaman bu soruyla başlamıyor. Siyasi çevreler önce harcamayı yapan yöneticinin kimliğine bakıyor. Ardından aynı türden bir işlem için birbirinden farklı gerekçeler ileri sürülebiliyor. Bir partinin yönettiği belediyenin organizasyon gideri gereksiz bulunurken başka bir partinin benzer harcaması hizmet olarak savunulabiliyor. Tartışma tersine döndüğünde bu kez savunanlarla eleştirenler yer değiştiriyor. Harcamanın koşulları, sözleşmenin içeriği ve kamuya sağladığı yarar ise yeterince konuşulmuyor. Bu yaklaşım yalnızca belediyelerle sınırlı değil. Kamu ihalelerinde, personel atamalarında ve siyas...